دره شهر گنجینه گمشده در اعماق تاریخ

(دره شهر) تپه های باستانی فراوانی دارد که برخی از آنها به وسیله دانشمندانی چن دومرگان و هرسفلد و سراورل استین مورد بازدید و گمانه زنی قرار گرفته اند که مهمترین آنها عبارتند از:

1- تپه موسوم به قلعه تیخن .

تپه نسبتا بزگی است بفاصله 5 کیلومتری از دره شهر که قلعه ای با برج و بارو داشته که به وسیله اهالی خراب شده و آجرهای آن را برای ساخت مسکن خویش به کار برده اند.

این قلعه چاهی نیز داشته که آثار آن هنوز باقی است .هیئت ((استین)) روی این تپه مطالعه نموده و با گمانه زنی ،در طبقات میانی آن سفالهای منقوش و رنگینبدست آورده اند که تا 2500سال قبل از میلاد تاریخ گذاری شده است .( منبع : راههای باستانی و پایتخت های قدیمی غرب ایران ص 120و121)

2- تپه کوزه گران

این تپه تقریبا 3 کیلومتر با تپه تیخن فاصله دارد، و بزرگتر از تپه اولی بوده و شاید قدمت بیشتری داشته باشد. (استین)بر روی این تپه گمانه زنی کرده .

طبقه اول آن مربوط بدوره ساسانی است .انواع سفال منقوش و رنگین که از طبقات زیرین به دست آمده آنها را با سفالهای شوش هم عصر و نوع تمدن را هم با آن یکی دانسته اند.

قسمتی از طبقات پایین ،قبرستانی بوده که چند قبر در آن جا دیده شده است .

اول: قبوری که استخوان مردگان را در کوزه ها ریخته و در مانهای سفید کاری شده دفن کرده اند.

دوم : : قبوری که اسکلتهایی در یک قبر پیدا شده و در کنار آنها تنورها و خاکستر زیادی نیز دیده شده است سفال شکسته های زیادی نیز در اطراف تپه ریخته و از لحاظ کیفیت نقش با هم متفاوتند .نقوش سفالها ،بیشتر پرندگان ، بز کوهی می باشد. و شاید این محل یک کارگاه کوزه گری بوده است .

.( منبع : راههای باستانی و پایتخت های قدیمی غرب ایران ص 120و121)

3 – تپه ((کل یزید))

این تپه نیز در کنار تپه ((قلعه تیخن)) واقع است . بر روی آن ،آثار قصری از دوره ساسانی دیده می شود

4 – تپه ((کلک موسیوند)

این تپه در روستای دشت آباد دهستان سیکان واقع ده است .

5 – تپه (( قلعه زینل ))

بفاصله 3کیلومتری مرکز((دره شهر))در محلی موسومبه چم کلان واقع شده است.

6- تپه((قلعه گل)) نزدیک دره شهر که شاید مربوط به دوره ساسانی باشد.

7- تپه((رشکله)) :در جنوب جمشیدآباد دره شهر.

8- تپه((سیکان)) : که باقی مانده عهد ساسانیان است.

9- تپه فرهاد آباد : در پشته سیکان ،که قبوری چند در اطراف وروی آن دیده میشود.

10-تپه((سکه سون)) واقع در دهکده ای به همین نام ودر جنوب غربی دره شهرنزدیک کوهپایه ((کبیر کوه ))که در سطح بالای آن سکه های دوره اسلامی ونیز از قسمتهای عهد ساسانیان به دست آمده است.

11- ((چغاسبز)): واقع در دهستان خالصه که بیشتر آن به وسیله اهالی حفاری شده است وبعضی از هیئت های علمی نیزروی آن مطالعاتی انجام داده اند ومربوط به دوره پیش از تاریخ تشخیص داده شده است.

12- تپه دستگرد : در دره شهر که آثار ساختمانی آجری دارد وشاید مربوط به دوره اسلامی باشد



موقعیت و تاریخچه روستای کلم، از توابع بخش بدره شهرستان دره شهر، با مختصات جغرافیایی 46 درجه و 54 دقیقه طول شرقی و 33 درجه و 21 دقیقه عرض شمالی، در فاصلة 30 کیلومتری شمال غربی شهر بدره و 120 کیلومتری جنوب شرقی شهر ایلام قرار گرفته است. روستای کلم که در میان کوه‏ها و ارتفاعات کبیرکوه در یک دره سرسبز با میانگین ارتفاع 1500 متر از سطح دریا واقع شده، اقلیمی معتدل و کوهستانی دارد و آب و هوای آن در فصول بهار و تابستان معتدل و مطبوع و در زمستان سرد است. رودخانة کلم در کنار روستا جریان دارد و طراوت و شادابی خاصی به آن می‏بخشد. روستای کلم قدمت طولانی سکونت انسانی دارد. بررسی آثار باقی‏مانده از جمله قلعه و آتشکده، احتمال قدمت و سابقه تاریخی روستا به دوران مادها را افزایش داده است. بقعه جابربن انصاری و بنای سید تاج‏الدین نیز در نزدیکی روستا واقع شده‏اند. مردم روستای کلم به زبان کردی سخن می‏گویند، مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند. الگوی معیشت و سکونت براساس نتایج سرشماری سال 1375، روستای کلم 786 نفر جمعیت داشته است که در سال 1385 به 1000 نفر افزایش یافته است. درآمد اکثر مردم این روستا از فعالیت‏هایی مانند زراعت، دامداری، باغداری و پرورش ماهی، و نیز از طریق خدمات و صنایع دستی تأمین می‏شود. اراضی روستا به دو صورت آبی و دیم کاشته می‏شوند و عمده محصولات زراعی آن شامل برنج و گندم است. بارندگی کافی، خاک حاصلخیز و دیگر شرایط مساعد اقلیمی موجب رونق باغداری روستا شده و انواع میوه‏های گردو و انجیر در آن به عمل می‏آید. دامداری نیز رونق دارد و انواع لبنیات به خصوص روغن حیوانی در روستا تولید می‏شود. جریان رودخانه پرآب کلم در روستا موجب رونق پرورش انواع ماهی‏های سردابی شده است و این امر در شکوفایی اقتصادی روستا تأثیر بسیار مثبتی داشته است. بافت و تولید انواع قالی، گلیم، جاجیم و منبت‏کاری از جمله صنایعی است که به طور مستقیم در بهبود شرایط اقتصادی مردم روستا تأثیر گذارند. روستای کلم در منطقه‏ای کوهستانی با بافت مسکونی خطی، در امتداد جاده دسترسی روستا استقرار یافته است. معابر روستا کم عرض و واحدهای مسکونی آن اکثراً یک طبقه با سقف چوبی و با در و پنجره کوچک ساخته شده‏اند. مصالح به کار رفته در بافت قدیم روستا مشتمل بر سنگ، خشت، گل و چوب است که به راحتی از طرف روستا تهیه می‏شوند. در بناهای خانه‏های جدید و ساختمان‏های دولتی و کارگاه‏ها از مصالح مانند گچ، آهن، سیمان و آجر استفاده شده است. جاذبه‏های گردشگری رودخانه، چشمه و باغات سرسبز، مناظر و چشم‏اندازهای بسیار کم نظیری پدید آورده‏اند. رودخانه پرآب و خروشان کلم که از ارتفاعات شمالی کبیرکوه سرچشمه می‏گیرد، پس از مشروب نمودن باغات و اراضی پایین دست، به رودخانة سیمره می‏پیوندد. در نزدیکی چشمه زلال کلم که از شمال کبیرکوه سرچشمه می‏گیرد، پنج مرکز پرورش ماهی احداث شده است. دیدار از مراکز پرورش ماهی و خرید ماهی تازه، خاطره خوشی برای گردشگران به همراه دارد. در اطراف این رودخانه، باغات انبوه و گسترده‏ای وجود دارد که مناظر بسیار چشم‏نواز و زیبایی ایجاد کرده‏اند. این باغ‏ها در فصول بهار و تابستان فضاهای بسیار دنج و آرامی، برای استراحت و اتراق گردشگران و علاقمندان به طبیعت فراهم می‏آورند. در فاصله روستای کلم و بدره، تفرجگاه ییلاقی کلم بدره قرار دارد. در حاشیه جنوبی رودخانة کلم و در نزدیکی روستا، تپة نسبتاً بلندی وجود دارد که در بالای آن آثاری از قلعه قدیمی مربوط به دوره ساسانی به جا مانده است. مصالح به کار رفته در ساختمان این قلعه از سنگ و گچ است. در نزدیکی تپه، بنای آتشکده‏ای مربوط به همان دوران وجود دارد. مقبره جابربن انصاری در دره، میان کوه‏های مله ریته و چال می واقع شده که به شیوه آرامگاه دانیال شوش احداث شده است. در کتیبه آن، کلمات «لا اله الا الله» و «محمد (ص)» به صورت برجسته نوشته شده‏اند. این آرامگاه یکی از زیباترین بناهای آرامگاهی و مهم شهرستان دره شهر، در حوالی روستای کلم است. در داخل مقبره جابر، آرامگاه سید تاج‏الدین از فرزندان سید صلاح‏الدین محمد قرار دارد. مردم روستای کلم مانند دیگر مسلمانان و ایرانیان، اعیاد بزرگ ملی و مذهبی را جشن می‏گیرند و در ایام محرم و وفات ائمه به سوگواری می‏پردازند. از مهم‏ترین مراسم و آیین‏هایی که در روستای کلم برگزار می‏شود، می‏توان به مراسم چمر، عید نوروز، سیزده بدر، چهارشنبه سوری و مراسم دعای باران مشتمل بر مراسم هل هلونک و گاروو اشاره کرد. پلان، قلان و کلاه وروان، بازی‏ها و ورزش‏های رایج و متداول در این روستا هستند. استفاده از انواع موسیقی‏های شاد و حزن‏انگیز به مناسبت‏های گوناگون در میان مردم روستای کلم رواج دارد که معروف‏ترین آن‏ها نغمه‏های هوره است. مردم روستای کلم به روش سنت دیرین از لباس‏های محلی استفاده می‏کنند. پوشاک مردان روستای کلم شامل سربند، کلاه، پیراهن، شلوار، شال و کفش می‏باشد. پوشاک زنان نیز شامل سربند، پیراهن، شلوار، کت و کفش می‏باشد. انواع غذاهای محلی خوش طعم و لذیذ، توسط زنان روستایی طبخ می‏شود؛ از آن جمله می‏توان از شلکینه، ترخینه، کباب محلی، قورمه و شیرینی بژی برساق نام برد. مهم‏ترین صنایع دستی رایج در میان مردم روستا قالی‏بافی، گلیم‏بافی، جاجیم بافی و منبت‏کاری است. قالی‏های این روستا که جنبه صادراتی دارند، با نقوش و طرح‏های زیبا بافته می‏شوند. سوغات روستای کلم شامل گردو، ماهی، برنج، روغن محلی و انجیر است. دسترسی: روستای کلم از طریق شهرهای بدره و دره شهر قابل دسترسی است و جاده‏های منتهی به این روستا از شهرهای مذکور آسفالت است

روستای گاومیشان